Odilon Redon: in het niets komt alles samen

Zelfportret Odilon Redon

In het niets komt alles samen. De titel klinkt ingewikkeld, maar het is absoluut niet de bedoeling hier aan filosofie te doen. Alleen geeft deze titel weer, wat ik de afgelopen weken meemaakte.

Laat ik beginnen met zondagochtend 20 februari. In het televisieprogramma Boeken van de VPRO sprak Wim Brands met Jan Siebelink over zijn nieuwste bundel Conversaties, een bloemlezing van essays over Franse schrijvers die Siebelink ooit schreef voor de HP/De Tijd. Siebelink is een eigenzinnig man en in plaats van over deze nieuwe uitgave te praten, ging het gesprek in hoofdzaak over zijn eerste boek, een vertaling van een 19e eeuwse roman van een Frans schrijver, waar Siebelink met veel liefde en nostalgie over praatte. Siebelink had het over “Arrebourg de Usemance”. Althans zo schreef ik de referentie op een briefje. Benieuwd naar wat nu precies de titel van het boek en de naam van de schrijver waren, ben ik na afloop van het programma op Google gaan zoeken. Het duurde even voor ik het vond. Het bleek te gaan om de vertaling van het boek A Rebours van Joris-Karl Huysmans. Een boek dat in 1884 verscheen en onmiddellijk een cultboek werd, de bijbel van de decadente fin-de- siècle. Nu ik de titel en naam had, zou er misschien een belletje hebben kunnen gaan rinkelen. Maar beide namen zeiden me niets. Het was de eerste keer dat ik ervan hoorde. Ik hield de informatie bij, voor het geval ik in een tweedehands boekhandel zou komen.

Afgelopen vrijdag kocht ik een kleine monografie over de schilder Odilon Redon. Want het Grand Palais in Parijs wijdt een tentoonstelling aan deze bizarre schilder uit de 19e eeuw. Ik ken hem nauwelijks en de schilderijen die ik hier en daar van hem gezien heb, spreken me niet direct aan. Met iets over de man te lezen, hoopte ik zijn werk beter te kunnen begrijpen. Amper heb ik het boekje geopend, of ik lees dat Redon zijn bekendheid te danken heeft aan de razende populariteit van het boek A Rebours van J.K. Huysmans. Want in deze roman verzamelt de hoofdpersoon, de rijke estheet Des Esseintes schilderijen van Odilon Redon.

J.K. Huysmans laat zijn hoofdpersoon Des Esseintes naar aanleiding van Redons werken opmerken: “Deze tekeningen waren niet in een categorie onder te brengen; de meeste overschreden de grenzen van de schilderkunst en schiepen een nieuw soort fantastische kunst: die van de ziekte en waanzin.”

De passage boeit heel  kunstminnend Frankrijk. Iedereen wil weten wie deze Redon is en wat voor een bijzondere schilderijen hij maakt, dat Joris-Karl Huysmans deze schilder langs de weg van zijn hoofdpersonage zo ophemelt.

Zondag had ik de monografie over Redon uit. Ik wilde de informatie laten bezinken en haalde als verstrooiing uit de boekenkast een boek dat er al zo’n goede tien jaar instaat. Maar het moment om het te lezen was er nooit van gekomen. Het was Au Pair van W.F.Hermans. Het gaat over de negentienjarige Paulina uit Vlissingen die naar Parijs trekt om er kunstgeschiedenis en Frans te studeren. Omdat haar ouders haar avontuurlijke plannen niet helemaal kunnen bekostigen, besluit ze een baantje als au pair aan te nemen. Op een herfstachtige ochtend’, nadat ze al een paar maanden in Parijs is, maakt Pauline zich klaar voor een kleine reis. Hermans beschrijft de sfeer die die ochtend Parijs kleurde, als volgt: “Er hing een lichte mist, waardoor de bomen achter het hek van het Luxembourg (park) geschilderd leken door Odilon Redon”. Het verbaasde me deze schilder op dit moment hier tegen te komen. Ten eerste is Redon toch niet zo bekend dat de gemiddelde Nederlander of Vlaming meteen een beeld heeft van hoe de mistige bomen van Redon er uitzien; bovendien zien de bomen van Redon, als hij ze al tekent, er helemaal niet mistig uit. Turner zou in dit geval meer op zijn plaats zijn. Of als je een Franse schilder wil nemen, Monet. Ik weet niet waarom Hermans verwijst naar Odilon Redon. Maar de naam zal hem op dat moment door het hoofd zijn geschoten.

Redon ligt dus op mijn weg, ik kan er niet meer omheen. Maar ondanks alle verwijzingen, blijft de man een raadsel voor mij. Een man met zo goed als geen enkele uitstraling. Dus eindig ik met de titel van mijn artikel: “In het niets komt alles samen.” Morgen opent in Parijs de tentoonstelling over Odilon Redon en als het even kan, zal ik er een bezoek aan brengen. Met een bespreking achteraf.

Wie meer wil weten over het boek A Rebours van J.K. Huysmans, kan op 29 maart een boekbespreking over de schrijver door Stein Spijkerman bijwonen. Locatie: Boekhandel Spijkerman & Son, Gierstraat 71, Haarlem, aanvang 20u, toegang € 10.00. tel:023-5420054. Vooraf inschrijven gewenst: spijkermanboeken@gmail.com

Een reactie op Odilon Redon: in het niets komt alles samen

  1. wendel zegt:

    “a rebours” is in het nederlands vertaald onder de titel “tegen de keer”. Huysmans had een nederlandse vader. Maar dat is allemaal op wikipedia te lezen.
    Odilon Redon is in Nederland niet zo onbekend. Hij hangt naast Van Gogh in het Kroller Mueler

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: