Kleine tentoonstelling in Parijs: vijftig romantische schilderijen van het idyllische stadje Tivoli

File:Vue du temple de la Sybille à Tivoli par Paul Bril.jpg

Paul Bril, ca. 1600, zicht op de tempel Vesta van Tivoli

Uit het dagboek van Goethe: “Rome, woensdag 20 oktober 1830. …na een drie uur reizen door een vruchtbaar landschap kwam ik aan in Tivoli. In de tuin van mijn herberg ligt het verrukkelijke ronde tempeltje van Vesta … Vanuit deze kleine tempel heb je een prachtig uitzicht: naar boven toe ligt het o zo typische Italiaanse dorpje Tivoli en naar beneden is er een onmetelijke afgrond waarin een waterval in verschillende fases over wit geërodeerde kalksteen neerklatert, een schouwspel dat de marmeren fonteinen van Bernini oproept.”

In de 18e en 19e eeuw was Tivoli een van de meest populaire stopplaatsen op de Grand Tour door Italië. Toeristen, schilders, schrijvers en componisten… iedereen wilde Tivoli bezoeken, want dit kleine stadje op zo’n 30 km van Rome had alles waar een romanticus van droomt: een klein authentiek dorpje omgeven door wijngaarden en olijfbomen, vervallen tempels, ruïnes van oude Romeinse paleizen, prachtige villa’s, een cascade van watervalletjes en op de achtergrond het ruwe berglandschap van de Apenijnen. Natuur en cultuur bereikten een  perfecte harmonie in Tivoli.Tivoli was de belichaming van het paradijs op aarde, een lustoord, het Arcadië.

Tivoli was zelfs zo populair dat men kan spreken van een ware Tivolimania. Met name het kleine tempeltje van Vesta, waar Goethe het over heeft, werd het symbool van het stadje. Menig Europeaan wilde er een schilderij van mee naar huis nemen, een gelijkaardig bouwwerk in zijn tuin laten aanleggen of een maquette ervan in de hal van zijn woning etaleren. De tuinen van Tivoli in Kopenhagen en de vele hotels en herbergen met de naam Tivoli dateren uit deze periode.

In Parijs loopt er momenteel een tentoonstelling die gewijd is aan deze Tivoli-rage. 50 schilderijen uit voornamelijk de 18e en 19e eeuw met allemaal hetzelfde onderwerp: de tempel van Vesta of de liefdestempel. Deze landschapsschilderijtjes noemt men ook wel “Vedute”.

Dit genre in de landschapschilderkunst ontstond in Vlaanderen, waar kunstenaars als Paul Bril en Jan Breughel de oude reeds in de 16e eeuw “Vedute” schilderden. Op deze tentoonstelling hangt er van elk van hen een schilderij van Tivoli.

Wanneer in de 18e eeuw de Grand Tours populair worden, is het de Nederlandse landschapsschilder Gaspar van Wittel die als eerste het thema van de tempel van Vesta weer oppakt. Zijn schilderij dateert uit 1730. Al snel wordt hij gevolgd door de Franse schilder Nicolas Vleughels. Vleughels was vanaf 1724 directeur van de Academie Française in Rome en het is hij geweest die Tivoli tot een geliefd onderwerp zou maken binnen de Franse schilderkunst. De Franse leerling-schilders die naar Rome vertrokken om hun opleiding te volmaken, kregen van directeur Vleughels steevast de opdracht om naar Tivoli te trekken om daar in de open natuur te schilderen. Op deze tentoonstelling zijn er verschillende doeken van deze schilders te zien, waaronder een schilderij van Claude-Joseph Vernet.

Hoewel het onderwerp steeds hetzelfde is, verschilt de benadering per periode, per nationaliteit en per schilder. De Nederlandse schilders, die zich altijd aangetrokken voelen door water, verplaatsen het tempeltje naar een denkbeeldige klif aan zee, de Fransen laten het vreselijk onweren, de Italianen romantiseren het landschap door weg te laten wat niet in het plaatje past… Men spreekt dan ook wel van “Vedute ideate”. Een van de bekendste Italiaanse schilders van Tivoli is Giovanni Battista Piranesi geweest, die samen met zijn twee zonen een reeks etsen heeft gemaakt die op grote schaal verkocht werden als toeristische souvenir. Er hangen hier enkele voorbeelden.

Er hangt ook een schilderij van Simon Denis, een Belgisch schilder uit het einde van de 18e eeuw die na een verblijf in Parijs en Rome uiteindelijk in Napels zal gaan wonen. In zijn Romeinse periode brengt hij verschillende keren een bezoek aan Tivoli en zijn schilderijen van de watervallen daar raken bijzonder geliefd.

Praktische informatie

Waar?
Tivoli. Variaties op een 18e eeuws landschap
Musée Cognacq-Jay, 8 rue Elzévir, 75003 Paris
Tel. : 01.40.27.07.21

Wanneer?
Van 18 november 2010 tot 20 februari 2011
Open van 10 uur tot 18 uur, van dinsdag tot zondag

Tickets?
Vol tarief: 5 euro; jongeren van 13-26 jaar: 2,5 euro; onder de 13 jaar gratis
Ticket te koop direct aan de kassa. In de week kalm, ’s zondags iets drukker.

Voor wie?
Voor Rome-liefhebbers en voor romantici die houden van 18e eeuwse kunst. Het is een kleine tentoonstelling waar je een goed half uur voor moet uittrekken. De uitleg in de zalen is uitsluitend in het Frans en erg detaillistisch. Er is ook een catalogus te koop, 30 Euro.

4 reacties op Kleine tentoonstelling in Parijs: vijftig romantische schilderijen van het idyllische stadje Tivoli

    • ingercamps zegt:

      Ja, op deze site van de Franse overheid vind je informatie over alle tentoonstellingen in Parijs. Goed gemaakt, maar allemaal in het Frans. Bovendien probeer ik mijn visie op de tentoonstelling te geven en niet alleen een objectieve beschrijving. Maar nogmaals, prima basis als je wil weten wat er in Parijs gebeurt op cultureel vlak.

  1. […] Parijs liep verleden jaar een tentoonstelling over de tempel en heuvels rond Tivoli in de schilderkunst. Je zou die tentoonstelling als een klein onderdeel van de huidige kunnen […]

  2. […] Parijs liep verleden jaar een tentoonstelling over de tempel van Vesta en de heuvels rond Tivoli in de schilderkunst. Je zou die tentoonstelling als een klein onderdeel van de huidige kunnen […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: